म्हजे गोंय निसर्गान नटील्ले, मनीसपणाची शाल ओडून, साधी जीण जांव, पूण ताठ मानेन जियेताले. शेतांत वावुरपी शेतकार, माडार गुणगुणपी रेंदेर, ल्हारांच्या तालार धोलपी रांपणकार, दात्यार ओव्यो गांवपी बायल्यो अश्या कितल्याशाच सुंदर देखाव्यांनी मन सुखावतालें, हांगां देवळां – ईगर्जेच्या घांटीनीं, सणा - उत्सवांनीं गोंयकाराचें गोंयकारपण गाजतालें. हाकाच लागून, कितल्याशाच कवींच्या लेखणींतल्यान गोंयचीं तुस्त करपी उतरां कागदार आयलीं.

कवी रमेशबाब वेळूस्कार म्हणटात,

गोंय म्हजें गायतां म्हज्या दरया ल्हारांचेर

शेतां भाटां रूजतात हांगां

गीतां ओठांचेर ..........

ही कवीतेचीं उतरां जेन्ना - जेन्ना कानार पडल्यात, खरेंच अशें दिसतालें, कितलें सोबीत हें म्हजे गोंय. पूण म्हणटात न्हय, बऱ्या गजालींक रोखडीच नजर लागता, म्हाका दिसता, म्हज्या ह्या सोबीत गोंयांक खरीच कोणाची तरी वायट नजर लागली, आनी ही नजर लागल्या, आमच्या गोंयकारांच्याच स्वार्थाची, आमच्याच पयशांचे आशेची, जाचेर कसलेच करणेचो उपाय चलना.

हालीसराक गोंयांत जो सगळ्यांत व्हडलो बोवाळ चल्ला तो म्हळ्यार, दिल्लीकारांनी गोंयांत जमीनी घेवपाचो, मागीर त्यो गोंयकारांक फटोवन जांव ना जाल्यार जमीनीचे दुप्पेटीन मोल दिवन जांव, हो जमीनीचो खेळ सर्रास चलताना दिश्टी पडटा. पयशां असलें, मनशाक कुड्डो करपी दुसरें वखद ना. गोंयकारांनीं लेगीत पयशांचे आशेन, आपलीं शेतां, भाटां-बेसां, आपल्यो काजी विकून दिल्यो आनी आयज आपलेच भूंयेर परकी जावन उरले. देखून आयज आपलेच जमीनीक वाटोवपाखतीर लागून रस्त्यार येवचें पडलें. आयज खंय ना खंय तरी गोंयकारांक आपल्या जमीनीचें मोल कळपाक लागलां.

आयज गोंय, देशी तशेंच विदेशी पर्यटकांमदीं सामकें फामाद, आनी देखूनच पर्यटकांक आकर्षक अशे जायते ‘प्लान’ तयार जाले. तातूंतलोच एक प्लान म्हळ्यार ‘रेंट अ कार’. ह्या प्लानाक लागून गोंयच्या पर्यटनाचें कितलें बरें जालें तें मात खबर ना, पूण गोंयकारांच्या सर्वनाशाचें मात सगळ्यांत व्हडलें कारण जावन आसा. हालीं सराक, गोंयच्या खबरांपत्रांनीं, आयिल्ल्या दिसा एक तरी अपघाताची खबर आसताच, आनी प्रत्येक फावट एक निर्दोश मनशाक आपलो जीव व्हगडावचो पडटा, कित्याकतर, पर्यटक उपाट सोरो पिवून भरधाव वेगान, गोंयच्या रस्त्यांचेर, ह्योच ‘रेंट अ कार’ धांवडायतात. आनी फुड्यान येवपी मनीस ........ ताचें मोल तर रस्त्यावेल्या कचऱ्यापरस कमी. आपल्याच गांवच्या रस्त्यार चलप होच आमचो गुन्यांव व्हय ? काय सुटी घालोवपाक आयिल्ल्या ह्या पर्यटकांक अशें दिसता काय कि गोंयांत येवन गाडी भाड्याक घेवप म्हणजेच पुराय गोंयांक भाड्याक घेवप ? गोंयांत रस्तो कायदे फकत कागदार छापिल्ली फकाणां व्हय ? अपराध करून जेन्ना ह्या पर्यटकांक धरतात, तेन्ना तांच्या तोंडार खंयच, खंत दिश्टी पडना कि आपले मस्तीक लागून आपल्या हातांतल्यान कोणाचो तरी जीव गेला वयल्यान जाप विचारतल्या लोकांचेर मात गाळयांचो शिंवर.

आयज आमचें गोंय, आपले सोबितकाये परस हांगचे कॅसिनो खातीर, जुगाराच्या खेळाखातीर, हांगच्या पब आनी रेव पार्टीं खातीर, उपाट सोरो आनी वासनेच्या सुखा खातीर पर्यटकांमदीं फामाद जावंक लागलां. इतलेंच न्हय, दुसऱ्या राज्यांत वचून जेन्ना आमचे कडल्यान सांगप जाता कि आमी गोंयच्यान आयल्यात, खूबशे फावट, फुडें उबो आशिल्ल्या मनशाचे दोळे एक वेगळीच उमेदीन चकचकतात – हय, ही उमेद म्हज्या गोंयांखातीर न्हय तर हांगच्या सोऱ्या खातीर आनी वासने खातीर. पूण ह्या लोकांचो सुध्दा कितें गुन्यांव आमच्या गोंयची लोकांचे नजरेन तशीच तर ‘ईमेज’ तयार जाल्या – गोवा मतलब समंदर, दारू और छोरी। दिसान दिस गोंयांत वाडत वचपी चोरी, खून, बलात्कार ह्या सारकिल्या अपराधांक लागून, विदेशी पर्यटकांमदीं गोंयचें नांव पिड्ड्यार जावन पडलां, कित्याक तर आयचें गोंय पयलीं सारके सुरक्षीत उरूंक ना.

फुडल्या येतले पिळगेक आमी आमचें गोंय कितें म्हूण दाखयतलीं ? पोखरून उडयल्ले दोंगर ? प्लास्टिक आनी हळशिकेन भरिल्ल्यो आमच्यो दर्यादेगो ? उपाट सोरो पियेवन खंयसरूय पडून आशिल्ले लोक ? आमच्या न्हंयांनी जावपी कॅसीनोचे ट्रॅफिक ? नैसर्गिक झऱ्याच्या जाग्यार फॅक्टरीतले व्हांवपी रसायनाचे आनी प्रदुशीत उदकाचे झरे ? वसाड पडिल्लीं शेतां ? पावला कणकणी वाडिल्लीं काँन्क्रीटाची जंगलां ?

उदरगतीच्या नांवान खंय ना खंय तरी, गोंयची संस्कृताय मातये भरवण जावन गेल्या. आमच्यो रीती – भाती, कला, संस्कृती हळू - हळू आमचो हात सोडपाक लागल्या. वेळाबरोबर स्वताक बदलपाकूच जाय आनी ही गजाल लेगीत तितलीच खरी कि पर्यटकांक लागून, गोंयच्या खूबश्या घराब्यांचें पोट चलता पूण, आयज आमकां कमी मेहनतीन पंचपखवान खांवपाक मेळटा म्हणून आपल्या रान्नीतली चूल फोडून उडोवप सारकें न्हय. पुराय संवसारभर आमची वळख अशी जावन आसा कि गोंयकार म्हणजे सुशेगाद! पूण आमची हीच वळख खंय तरी आमकांच सोपोवपाक उठना न्हय ? होच प्रस्न आमी स्वताक विचारपाची आमकां गरज आसा.

आयज म्हज्या गोंयांक घटक राज्याचो दर्जो मेळून 40 वर्सां पुराय जातात. पुर्तुगेजांच्या राजवटींतल्यान सुटका मेळोवपा पासून घटक राज्याचो दर्जो मेळोवन दी मेरेन जायत्या लोकांनीं कसलीच पर्वा करिनासतना, ह्या मांयभूंयेचे सेवेक आपले प्राण ओंपले, कित्याक तर तांकां गोंयचें आनी गोंयकाराचें मुखामळ हांसते पळोवपाक जाय आसलें. आपल्याक ना जांव पूण आपल्या येतल्या पिळग्यांक गोंयचें उज्जवल भवितव्य पळोवंक मेळचें हीच तांची आस आसली. आयज जें वाटेर गोंय चलपाक लागलां, तें पळोवन मन खंती जाता. गोंयची अशी दशा पळोवपाची इत्सा तर कोणाचीच नाशिल्ली.

.    .    .